DASK Nedir?

Hayat, bazen planladığımız gibi akmaz… Gün olur bir kahve eşliğinde huzurun tadını çıkarırız, gün olur hiç hesapta olmayan bir haberle içimiz burkulur. İşte tam da bu iniş çıkışların içinde bize güç veren, “ne olursa olsun ayakta kalırız” dedirten bazı güven duyguları vardır. Bu duyguyu çoğu zaman sevdiklerimizden alırız, bazen de hayatımıza küçük ama çok önemli dokunuşlar yapan güvencelerden…

Türkiye’de yaşayan herkesin aslında çok iyi bildiği ama çoğu zaman önemini ancak ihtiyaç anında fark ettiği o dört harf var: DASK. Ev sahibi olalım ya da olmayalım, hepimiz deprem gerçeğiyle iç içe yaşıyoruz. Bu yüzden Doğal Afet Sigortaları Kurumu, sadece bir sigorta türü değil; “Seni anlıyorum, seni koruyorum” diyen görünmez bir dost gibi aslında.

Çünkü deprem yalnızca binaları değil, aynı zamanda insanların hayallerini, düzenini ve güven duygusunu da sarsabiliyor. Bir gün bir şey olursa diye içimizi rahatlatan, geleceğe dair daha sağlam adımlar atmamızı sağlayan bir güvence… Kısacık bir poliçe gibi görünse de, ardında koca bir “merak etme, hallederiz” hissi taşıyor.

DASK Neden Kurulmuştur?

Doğal Afet Sigortaları Kurumu’nun kuruluş hikâyesi aslında hepimizin hafızasında büyük bir yer kaplayan bir gerçeğe dayanıyor. 1999 Marmara Depremi… O gece, milyonlarca insanın hayatı bir anda değişti; evler yıkıldı, şehirler sarsıldı, kayıplar yaşandı. Sadece binalar değil, insanların düzeni, alışkanlıkları, hatta geleceğe dair umutları bile darbeler aldı. Depremin ardından tüm Türkiye tek yürek oldu ama bir yandan da çok önemli bir gerçek ortaya çıktı: Deprem, sadece fiziksel değil, büyük bir ekonomik yük de getiriyordu ve bu yükün tek başına altından kalkmak kolay değildi.

Deprem gerçeğini daha profesyonel, daha sistemli ve sürdürülebilir bir çerçeveye oturtma ihtiyacı doğdu. Çünkü artık “bir şey olursa devlet halleder” anlayışı yeterli değildi. Daha güçlü, daha planlı bir mekanizmaya ihtiyaç vardı. Böylece 2000 yılında Doğal Afet Sigortaları Kurumu hayata geçti.

Peki DASK neden kuruldu? Aslında birkaç temel amaç etrafında şekillendi:

• Depremin yol açtığı ekonomik yıkımı azaltmak: Bir bina yıkıldığında ya da ağır hasar aldığında, sadece yerinde bir enkaz kalmıyor; aynı zamanda evini kaybetmiş bir aile, birikimlerini yitirmiş insanlar ve yeni bir başlangıç için büyük maddi yükler ortaya çıkıyor. DASK, bu yükün bir kısmını omuzlayarak insanların yeniden ayağa kalkmasına destek olmayı amaçladı.

• Devletin üzerindeki yükü hafifletmek: Büyük depremlerde devletin tek başına her yaraya koşması hem ekonomik hem de organizasyon açısından oldukça zor. Zorunlu deprem sigortasıyla birlikte bu yük bir anlamda paylaşılıyor, sistem daha dengeli bir hale geliyor.

• Vatandaşların zararlarını hızlıca tazmin etmek: Deprem sonrası en zor anlardan biri belirsizliktir. “Evime ne olacak? Tazminat ne zaman çıkar? Hayatıma ne zaman devam edebilirim?” gibi sorular insanın uykusunu bile kaçırabilir. Doğal Afet Sigortaları Kurumu bu noktada devreye girerek, hasar tespitinden ödeme sürecine kadar daha düzenli ve hızlı bir süreç sunmayı hedefledi.

• Sigortalılık bilincini artırmak: Deprem gibi kaçınılmaz bir gerçeğin olduğu bir ülkede, sigorta bilinci sadece bir tercih değil, aslında bir gereklilik. Doğal Afet Sigortaları Kurumu kurulmasıyla birlikte bu bilincin toplum genelinde yayılması amaçlandı.

DASK Neleri Kapsar?

Doğal Afet Sigortaları Kurumu kapsadığı alanlar, pek çok kişinin kafasında hâlâ biraz karışık. “Her şeyi karşılıyor mu?”, “Eşyalarım da bu sigortaya dahil mi?” gibi sorular sık sık duyulur. Aslında bu merak çok doğal, çünkü deprem gibi büyük bir felaket yaşandığında insanlar en küçük ayrıntıya kadar güvence altında olmak istiyor. Bu yüzden DASK’ın gerçekten neleri kapsadığını bilmek, zannettiğimizden çok daha önemli.

Öncelikle şunu net bir şekilde söylemek gerekiyor: DASK yalnızca binanın kendisinde oluşan deprem kaynaklı yapısal hasarları karşılar. Yani temel olarak korunan şey, evinizin fiziksel bütünlüğüdür. Bu da şu bölümleri içerir:

• Temeller: Bir binanın en kritik noktasıdır. Temelde meydana gelen çatlak, çökme ya da kayma gibi deprem hasarları güvence altındadır.

• Ana duvarlar: Binanın taşıyıcı kolonları, kirişleri ve duvarları deprem sırasında hasar görürse bu da kapsam dahilindedir.

• Tavan ve tabanlar: Yapısal bütünlük için büyük öneme sahip olan bu bölümlerdeki zararlar da karşılayacağı hasarlar arasındadır.

• Merdivenler: Katlar arasındaki bağlantıyı sağlayan merdivenler depremde zarar görürse poliçe devreye girer.

• Asansör boşlukları: Bina içinde yer alan asansör alanlarının yapısal bölümleri de koruma kapsamındadır.

• Kapı ve pencere doğramaları: Yapısal bütünlüğü etkileyen bu bölümlerde meydana gelen kırılma veya bozulmalar da kapsam içindedir.

• Kalkan duvarları: Bina dış yüzeyinde yer alan kalkan duvarları depremde hasar alırsa bu da DASK tarafından karşılanabilir.

• Koridor ve ortak alanlar: Apartman içinde kullanılan ortak bölümlerde depremden kaynaklı oluşan yapısal zararlar da poliçeye dahildir.

DASK, bir binayı ayakta tutan temel unsurları güvence altına alır. Çünkü deprem sonrası yaşanan en büyük kayıpların başında, binanın kullanılamaz hale gelmesi gelir.

Ancak burada çok önemli bir ayrım var:
DASK evin içindeki eşyaları kapsamaz.

Televizyon, buzdolabı, mobilya, bilgisayar, kişisel eşyalar… Bunlar depremde zarar görse bile DASK tarafından karşılanmaz. Çünkü bu sigortanın amacı, binanın yapısal güvenliğini sağlamak ve insanların yeniden barınabilir bir mekana kavuşmasını desteklemektir.

Eğer “Eşyalarım da güvende olsun” diyorsanız, bunun için ayrıca konut sigortası yaptırmak gerekir. Konut sigortası hem eşyalarınızı hem de bazı ek riskleri kapsar ve DASK’ın eksik bıraktığı alanları tamamlar.

Dask Neleri Kapsamaz

DASK’ın kapsamını netleştirmek gerekirse, bu sigortanın yalnızca binanın yapısal ve kalıcı bölümlerini koruduğunu bilmek büyük önem taşır. Ev içindeki eşyalar, elektronik aletler, mobilyalar, dekoratif hasarlar, kiracının kendine ait kişisel eşyaları, arsa ya da arazi üzerinde oluşan zararlar ve sel, yangın, hırsızlık gibi deprem dışı nedenlerden kaynaklanan yapısal hasarlar DASK’ın güvencesine dahil değildir.

Ayrıca bina henüz inşaat halindeyse de bu poliçe kapsamında değerlendirilmez. Kısacası DASK, deprem anında binanın ayakta kalmasını sağlayan temel iskeletini korur; eşyalar ve tamamlayıcı unsurlar için ise ek sigortalara ihtiyaç vardır.

DASK Neden Zorunludur

DASK’ın neden zorunlu olduğunu anlamak için deprem gerçeğine sadece bireysel bir sorun gibi değil, toplumun tamamını ilgilendiren büyük bir risk olarak bakmak gerekiyor. Çünkü böyle bir felaket yaşandığında yalnızca bir kişinin evi değil, bir mahallenin, bir şehrin, hatta ülkenin dengesi etkileniyor. DASK’ın zorunlu tutulmasının temel amacı da tam olarak bu noktada ortaya çıkıyor: Toplumun her kesimi için ortak bir güvenlik ağı oluşturmak, deprem sonrası herkesin asgari düzeyde de olsa maddi bir güvencesi olmasını sağlamak, sigorta alışkanlığını yaygınlaştırmak ve ülke genelinde sürdürülebilir bir risk yönetimi sistemi kurmak.

Aynı zamanda konut piyasasının düzenli işlemesini desteklemek ve olası bir felakette hem bireylerin hem de devletin yükünü hafifletmek gibi çok önemli bir misyona sahip. Bugün DASK olmadan su elektrik aboneliği açtırmanın, tapuda işlem yapmanın ya da bir evi kiraya verip kiralamanın neredeyse imkânsız hale gelmesi de bu sigortanın ne kadar hayati bir rol üstlendiğinin açık bir göstergesi. Bu nedenle DASK, bir zorunluluk gibi görünse de aslında hepimizin ortak güvenliği için atılmış bir adımdır.

DASK Poliçesi Nasıl Hesaplanır?

DASK primlerinin her evde farklı olmasının nedeni, poliçenin tek bir kalıptan çıkmaması ve her yapının kendi koşullarına göre değerlendirilmesidir. Yani komşunuzla aynı apartmanda otursanız bile bazen fiyatlar farklı olabilir, çünkü hesaplama sürecinde birçok detay dikkate alınır. Öncelikle binanın bulunduğu deprem riski bölgesi büyük rol oynar; yüksek riskli bir bölgede yer alan bir konutun primi doğal olarak daha farklı olacaktır. Bunun yanında yapının inşaat yılı, binanın ne kadar sağlam bir zemine sahip olduğu ya da hangi yönetmeliğe göre yapıldığı gibi önemli ipuçları içerir.

Yapı tarzı da hesaplamayı etkileyen faktörlerden biridir; betonarme bir binanın sigorta primiyle ahşap ya da kagir bir yapının primi aynı olmaz. Kat sayısı, binanın yüksekliği ve dayanıklılığıyla ilgili bilgiler sunduğu için hesaba dahil edilir. Tabii ki konutun metrekaresi ve buna bağlı olarak belirlenen toplam sigorta bedeli de poliçe tutarını şekillendirir. Tüm bu bilgiler bir araya geldiğinde, aslında oldukça detaylı bir değerlendirme yapılmış olur ve ortaya o konut için en uygun DASK primi çıkar.

Kulağa karmaşık gelebilir ama sonuç olarak hesaplanan rakamlar çoğu kişi için oldukça ulaşılabilir seviyededir. Birçok insan poliçeyi görünce “Bu kadar kapsamlı bir güvence için aslında oldukça makulmiş” demekten kendini alamıyor. Deprem gibi büyük bir riskin karşısında böyle bir güvenceye sahip olmak, küçük bir ücret karşılığında büyük bir huzur sağlıyor.

DASK Fiyatları

DASK fiyatları, pek çok kişinin düşündüğünden daha makul seviyelerdedir ve aslında evin bulunduğu bölgenin deprem riski, yapının yaşı, metrekaresi ve yapı tarzı gibi etkenlere göre şekillenir. Yani herkes için tek bir standart ücret yoktur; her konut kendi özelliklerine göre değerlendirilir.

Ancak genel olarak bakıldığında, ödenen primin sunduğu güvenceyle karşılaştırıldığında oldukça ulaşılabilir bir maliyet olduğunu söylemek mümkün. Küçük bir yıllık ödeme karşılığında deprem sonrasında maddi kayıplara karşı önemli bir güvenceye sahip olmak, çoğu kişi için büyük bir rahatlık sağlar.

Salkım Söğüt Sigorta Acentesi